Vatn

Ísland er um 100.000 ferkílómetrar að flatarmáli en stærstur hluti þess svæðis er hálendið og aðeins um fjórðungur landsins er láglendi. Landið liggur í farvegi lægða sem fara um Norður Atlantshafið og valda mikilli úrkomu og breytilegu veðurfari. Meðalhiti á Íslandi er nokkuð hár miðað við breiddargráðu en tiltölulega lítill munur er á hitastigi vetur og sumar. Úrkoma er mest meðfram ströndinni.

Ísland er eldfjallaland og tiltölulega ungt á jarðfræðilegan mælikvarða. Það veldur því að víða er landið þakið hraunum þar sem allt vatn sem fellur til jarðar hripar niður í jarðlögin og verður að grunnvatni. Á þeim svæðum er lítið vatn á yfirborði nema þar sem það kemur fram í lindum undan hraunum. Annars staðar þar sem berg er eldra og þéttara rennur vatnið frekar á yfirborði og kemst síður niður í jarðlögin til að mynda grunnvatn. Grunnvatn er þar helst að finna í bergsprungum eða í framhlaupum, skriðum eða áreyrum. Uppgufun af landi er fremur lítil svo megnið af vatninu skilar sér til sjávar með vatnsföllum og grunnvatnsstraumum. Hitastig á grunnvatni er oft 3-4°C en víða verður vart við upphitun á vatninu vegna íblöndunar jarðhitavatns. Hiti yfirborðsvatns sveiflast með útihita og er oftast hærri en hiti grunnvatns.

Ferskvatnsauðlindin á Íslandi er áætluð að vera 609 þúsund rúmmetrar á íbúa á ári. Við erum fjórða vatnsríkasta þjóð í heimi miðað við íbúðarfjölda samkvæmt samantekt UNESCO. Á eftir Grænlandi, Alaska og Frönsku Gíneu. Við nýtum aðeins um 1% af grunnvatni sem er í byggð. Til samanburðar má nefna að vatnsforði Uganda er metinn á 2,8 þúsund rúmmetrar á íbúa á ári og Palestína, sem er með vatns-fátækustu þjóðum í heimi, hefur vatnsforða 0,052 þúsund rúmmetrar á íbúa á ári. Stærsta vandamálið er þó ekki skortur á vatni þó sumstaðar sé vatnsauðlindin takmörkuð. Vandamálið er frekar fátækt og mismunandi aðgengi að auðlindum. Það að hafa ekki aðgang að hreinu drykkjarvatni og fullnægjandi frárennsli bitnar fyrst og fremst á þeim sem eru fátækir.

Af heimasíðunni Vatnið - vatnid.is