Vatnsveita Akureyrar var formlega stofnuð árið 1914 en forsagan er þó lengri þar sem fyrsta vatnsveitan var stofnuð árið 1902 en það var vatnsveita Innbæinga sem í upphafi var félag í eigu þeirra sem hana lögðu. Um svipað leyti hófu Oddeyringar vatnsveituframkvæmdir og var sú veita einnig einkaveita. Árið 1904 tók Akureyrar-kaupstaður yfir Oddeyrarveituna og árið 1914 Innbæjarveituna.
Forsögu þess að Vatnsveitan var stofnuð má meðal rekja til þess að mikil vilji var til þess að auka og styrkja brunavarnir í bænum auk þess að tryggja nægjanlegt neysluvatn í stækkandi bænum. Á upphafstug aldarinnar urðu tveir stórbrunar á Akureyri. Í desember árið 1901 varð bruni sem átti upptök sín í húsi sem áfast var við Hótel Akureyri (inn í Aðalstræti). Af varð stórbruni svo 12 hús brunnu og rúmlega fimm tugir manna urðu húsnæðislausir. Svo var eldurinn mikill að bjarminn af bálinu sást af innstu bæjum í Eyjafirði og utan af Árskógsströnd. Enn varð stórbruni á Akureyri árið 1906 en þá brunnu sjö hús efst við Strandgötuna.
En eins og áður segir voru það ekki aðeins stórbrunar sem voru hvati að byggingu nýrrar vatnsveitu. Oddeyrarveitan hafði ekki tekist sem skyldi og iðulega gætti vatnsleysi auk þess sem vatnið þótti ekki gott til neyslu. Vatnsveita Innbæinga gekk heldur betur en var þó ekki gallalaus.
Með útboði 24. janúar 1914 var efni til veitunnar boðið út og voru tilboðin opnuð 27. febrúar. Í blaðinu Norðurlandi þann 7. mars 1914 er greint frá því að vatnsleiðslunefndin hafi lagt fyrir bæjarstjórnarfund að tekið verði tilboði í pípurnar frá verslunarhúsinu Olsen & Ahlmann í Kaupmannahöfn. Verslunarhúsið bauð pípunar fyrir kr. 17.061,02 FOB í Hamborg. Þá var einnig samþykkt að taka tilboði í stopphana og brunahana frá Bang & Pingel í Kaupmannahöfn en það bauð alla stopphana fyrir kr. 384,42 og brunahana fyrir kr. 35.05 hvern hingað komna. Um flutning á pípunum var síðan samið við Bergenska gufuskipafélagið sem tók að sér að flytja hvert tonn af grenri pípunum fyrir kr. 20 en kr. 25 fyrir þær sverari. Fram kom í Norðurlandi að áætlað væri að framkvæmdir við veituna gætu hafist í maí árið 1914.
Í mars árið 1914 gekk Vatnsleiðslunefndin frá samningi við Guðmund Bíldahl á Siglufirðir um skurðgröft fyrir vatnspípurnar frá Hesjuvallalindum niður á brekkubrúnina. Inn í verkinu var falin gröftur á 1,5 m djúpum skurði, sprengingar á allt að 20 metra löngu svæði, fyrirhleðslur og síðan að grafa yfir pípurnar að nýju. Fyrir hvern metra í skurði átti Guðmundur að fá kr. 0,90 en önnur tilboð sem bárust voru frá H. Friðjónssyni kr. 1.10 fyrir meterinn og frá Verkamannafélaginu kr. 1.35 fyrir meterinn.
Helstu vatnstökusvæði vatnsveitunnar eru Hesjuvallalindir sem virkjaðar voru árið 1914, Sellandslindir á Glerárdal sem virkjaðar voru árið 1956 og loks Vaglalindir í Hörgárdal sem fyrst voru virkjaðar árið 1972 en síða aukin þar vatnsvinnsla á níunda áratugnum.
Á fimmta, sjötta og sjöunda áratugnum gætti ítrekað vatnsskorts úr lindnum í Hlíðarfjalli og þá fyrst og fremst á vetrum. Sjá má auglýsingar frá þessum árum þar sem bæjarbúar eru beðnir að spara kaldavatnið. Ein slík birtist í Degi 16. ferbrúar 1955.*
Var því farið að huga að frekari vatnsvinnslu á Glerárdal og er meðal annars fjallaðum þær framkvæmdir í blaðagrein í Degi haustið 1958.
Hér má sjá grein úr Degi um framkvæmdir Vatnsveitu Akureyrar í Glerárdal haustið 1958 (fyrri hluti) og (síðari hluti).*
Þessar framkvæmdir dugðu þó ekki til og enn birtust auglýsingar um vatnsskort árið 1966 eins og auglýsing í Degi ber með sér.* 
Á þessum þessum tíma voru ýmsar hugmyndir ræddar um það með hvaða hætti tryggja mætti Akureyringum nægilegt neysluvatn. Kom meðal annars til umræðu að byggja hreinsivirki í Glerá en einnig að sækja vatnið inn að Krossastöðum í Hörgárdal.
Í framhaldi af þessu var einnig hugað að byggingu á vatnstanka fyrir veiturna og í ágúst 1965 var auglýst útboð vegna byggingar á 1000 m3 vatnstanka fyrir veituna og lauk byggingu hans rúmlega ári síðar. Þessi tankur stendur á svonefndri Miðhúsaköpp og gengur undir nafninu Miðhúsageymir.
En var boðin út bygging á 4000 m³ vatnstanka í maí 1978 sem byggður var það sama ár.
Þann 1. janúar 1993 voru Vatnsveita Akureyrar og Hitaveita Akureyrar sameinaðar í eitt fyrirtæki, Hita- og vatnsveitu Akureyrar.
Auk vatnsveitu á Akureyri á og rekur Norðurorka hf. vatnsveitu í Svalbarðsstrandarhreppi eftir kaup á þeirri veitu árið 2005, vatnsveitu í Hrísey sem Norðurorka hf. keypti eftir sameiningu Hríseyjar og Akureyrar árið 2004 og vatnsveitur í Eyjafjarðarsveit sem keyptar voru samhliða kaupum á Hitaveitu Eyjafjarðarsveitar árið 2008.
*Fengið af vefnum www.timarit.is
Undirsíða í vinnslu!
BAKVAKT